Hebrew Date: 10/27/5784 > Strona główna

18

Sie

„Witam cię Orła i Boaza znakiem" - Czy Adam Mickiewicz był masonem? PDF Drukuj Email
Wpisany przez Reb. Janusz Baranowski   

Wolnomularz Polski, nr 35, czerwiec 2002

W czasach, na które przypadło dzieciństwo i młodość Mickiewicza, wolnomularstwo przeżywało swój rozkwit, intrygując i fascynując swoją tajemniczą obrzędowością i racjonalną oświeceniową ideologią. W Wilnie, do którego w 1815 roku przyjechał Adam Mickiewicz na studia, prawie wszyscy coś znaczący ludzie byli masonami, od księcia Adama Czartoryskiego poczynając, na bibliotekarzu Kazimierzu Kotryinie kończąc.

Wśród profesorów wybitnymi postaciami wolnomularstwa byli Godfryd Ernest Groddeck profesor grecki i łaciny, wybitny historyk Joachim Lelewel i rektor Uniwersytetu Wileńskiego Szymon Malewski. Pod egidą wolnomularzy powstało Towarzystwo Szubrawców, wydające opiniotwórczą gazetę wileńską „Wiadomości Brukowe”. Prawdopodobnie z inspiracji wolnomularzy powstało w roku 1817 Towarzystwo Filomatów, wzorowane na masońskiej Societete Philomatque, istniejące w Paryżu od 1788 roku. Wszystkie pozostałe związki jakie powoływali filomaci do działalności pod swoim kierownictwem, należały do organizacji tego samego typu. Związek Promienistych jest powtórzeniem włoskiej nazwy organizacji masońskiej Raggi nie bez inspiracji, której powstał Związek Filaretów (przyjaciół cnoty).

Organizacja Filomatów, jak też inne późniejsze jej przybudówki, podzielała moralne, społeczne ideały masonerii, sporo też przejęła od niej w swej strukturze i nazewnictwie, niemniej nie była jej podporządkowana, przeciwnie. Rząd filomacki, którego członkowie, znaleźli się potem wśród wolnomularzy (Tomasz Zan, Michał Rutkiewicz, Kazimierz Piasecki, Teodor Łoziński) dbali o niezależność studenckiego związku od wpływów starszych.

Przyjrzyjmy się teraz przyjaciołom Mickiewicza. Tomasz Zan wstępuje pod koniec maja 1822 r. do loży „Szkoła Sokratesa Wielkiego Wschodu Polski”, Józef Jeżowski, prezydent filomacji należy do tego samego typu masonerii, Franciszek Malewski, Onufry Pietraszkiewicz należą, jak sami siebie określają, do „węglarzy”. A sam Mickiewicz? Sprawa przynależności organizacyjnej Mickiewicza do masonerii w okresie wileńskim nie jest jasna. Marian Kukieł (Mickiewicz w podziemiu) obstaje przy wstąpieniu Mickiewicza do „węglarzy” (czyli organizacji masońskiej) w 1822 roku, w której przed 1824 miał otrzymać stopień czeladnika.

Z kulturą wolnomularską stykał się młody Mickiewicz także w Tuhanowiczach. Józef i Michał - bracia Maryli, należeli do Loży Szczęśliwe Oswobodzenie w Nieświeżu, a także jej narzeczony i późniejszy mąż Wawrzyniec Puttkamer był członkiem Towarzystwa Szubrawców w Wilnie. W Tulianowieżach jak i w Szczerbach w pałacu Adama Chreptowicza, gdzie Mickiewicz bywał częstym gościem, otaczała go atmosfera typowa dla liberalnej masonerii Wielkiego Wschodu.

Ale niebawem przyszły złe czasy. W roku 1821 generał Józef Zajączek zawiesił działalność lóż masońskich w Królestwie Kongresowym, w sierpniu 1822 car Aleksander I zakazał ich w Rosji. Represje wobec tajnych związków młodzieży, wyrosłych na glebie masonerii nie ominęły Wilna. Względnie łagodne wyroki jakie w procesie Filomatów otrzymali starsi członkowie organizacji w stosunku do drakońskich kar zastosowanych wobec uczniów szkół litewskich, niektórzy badacze przypisują powiązaniom studentów z masonerią. Trzeba tu bowiem pamiętać, że w swoim czasie do wolnomularstwa należała spora grupa Rosjan z najwyższych elit władzy: Wielki Książę Konstanty, Książe Michał Golicyn, hrabia Aleksander Benkenclorf - szef policji, a nawet choć niedługo Mikołaj Nowosilcow.

Pomimo zakazu loże nie zawiesiły całkiem działalności, przynajmniej w zakresie wzajemnej pomocy, do której to członkowie byli zobowiązani. Może tez dlatego, dzięki protekcji Lelewela i nie tylko jego,

Adam Mickiewicz znalazł w Rosji przychylne przyjęcie w polskich i rosyjskich środowiskach związanych z masonerią.

Zamiast trafić gdzieś na Syberię lub na prowincję, jak wielu jego towarzyszy, przebywał w Odessie, a potem kolejno w Petersburgu i Moskwie.

Większość przyszłych dekabrystów należało do wolnomularstwa w odeskim Liceum Richelieu. Masonem był zaprzyjaźniony wówczas z Poeta Henryk Rzewuski, a jego ojciec senator Adam Rzewuski był wielkim mistrzem Loży Orła Białego. Córka senatora i siostra Henryka Rzewuskiego Karolina Sobańska związana była z Generałem Wittem, carskim informatorem, który między innymi pisał raporty o Mickiewiczu. Może dlatego nie były zbyt obciążające?

By zamknąć tę niepełną listę przyjaciół Poety związanych z wolnomularstwem wymienić należy Gustawa Olizara, u którego na Krymie gościł Mickiewicz. Osobą kluczową dla zrozumienia twórczości Poety jest Józef Oleszkiewicz, malarz, mason z Petersburga, z którym spotkał się Mickiewicz w 1828 roku. Mickiewiczolodzy przypisują właśnie jemu wywarcie decydującego wpływu na ukształtowanie się kultury duchowej Poety i twierdzą, że to on wprowadził Adama w świat mistyki i kabały. Oleszkiewicz w masonerii był bratem wysokiego stopnia, jednym z osiemnastu mistrzów polskiej Loży „Orła Białego” w Petersburgu, a także czcigodnym „Grandę Loga Astree”.

W kontekście związków Mickiewicza z organizacjami wolnomularskimi zwrócić należy uwagę na jego próbę przedostania się do Polski w czasie Powstania Listopadowego. Na dziwaczność podróży Poety z Rzymu poprzez Genewę, Paryż do Księstwa Poznańskiego zwracało już uwagę wielu monografistów Mickiewicza. Docelowym miejscem, do którego zmierzał on w poznańskim był majątek w Smiełowie, należący wówczas do rodziny Gorzeńskich. Ojciec Hieronima Gorzeńskiego, a przede wszystkim jego krewny August Gorzeński, byli czołowymi działaczami wolnomularstwa. Można przyjąć, bez ryzyka popełnienia błędu, że gospodarz Mickiewicza Hieronim, kontynuował ich działalność. Jeszcze dzisiaj w pałacu Smiełowskim można obejrzeć eksponaty z akcesoriami obrzędowymi wolnomularzy. Można również domniemywać, że inne miejsca pobytów Mickiewicza na terenie poznańskiego wybierane były według klucza ludzi zaufanych w masońskich fartuszkach, a klucz ten otwierał drzwi do wielu wielkopolskich dworów.

Mickiewicz po wyjeździe z Rosji powoli zaczął oddalać się od środowisk wolnomularskich. Wprawdzie wśród swoich przyjaciół ciągle miał masonów. Wielcy Polacy, będący na emigracji wstępowali do otwartych dla nich lóż francuskich, jednak większość emigrantów związanych z Towarzystwem Demokratycznym Polskim znalazła się w lożach angielskich. Książę Jerzy Adam Czartoryski - niekoronowany król Polski (jak go nazywano) do końca życia pozostał masonem i do końca życia był przychylny Mickiewiczowi.

Należy wspomnieć o Armandzie Levy - sekretarzu Adama Mickiewicza - Żydzie z pochodzenia, wolnomularzu. To on wyjechał z Poetą do Turcji i odegrał zasadniczą rolę w tworzeniu Legionu Żydowskiego. Jak pisze Czajkowski - Sadyk Pasza „Mickiewicz postawił pana Leviego na czele wielkiej sprawy”. Levy bezpośrednio zajmował się organizacją wojska żydowskiego. To Levy był przy śmierci Mickiewicza w Turcji, to on dostarczył pierwszych relacji o przyczynie zgonu Poety (komentarz), to Armand był przy przewiezieniu zwłok Adama Mickiewicza do Francji.

PIEŚŃ na bal masonów

Nużeż, mili bracia, licznie zgromadzeni,

Złotym uprzejmości węzłem spojeni!

Zabrzmij wesoło, by słyszał świat cały,

Ze być farmazonem, stan godny chwały -

Stan godny chwały.

Choć nas potępiają umysły zacięte

I bezbożne nasze zwą sprawy święte,

Z nas jednak każdy w tym mniemaniu jest stały,

Ze być farmazonem stan godny chwały -

Stan godny chwały.

Czyli być wykwintem szczęścia wyniesionym,

Czy ubogim, w niższym stopniu stawionym,

Bratem się nam zowie i wielki i mały,

To to być masonem stan godny chwały -

Stan godny chwały.

Cnota tylko sama wstęp do nas otwiera,

Z cnotą każdy mason przymierze zawiera,

Cnoty na nas światło Niebiosa wysłały,

To to być masonem stan godny chwały -

Stan godny chwały.

Precz od nas rozpustni, złośliwi i hardzi!

Framason jest ludzki, ani bliźnim gardzi,

Ma serce litosne, a umysł wspaniały,

To to być masonem stan godny chwały -

Stan godny chwały.

Nie szukamy podle marnej chluby w świecie,

Przetoż nasze prace tajemy w sekrecie,

Późne jednak wieki będą przyznawały,

Ze być franmasonem stan godny chwały -

Stan godny chwały.

(...)

(Z „Antologii poezji masońskiej'1 Elżbiety Z. Wiclirowskiej, Wyd. Fundacji Historia Pro Futuro, Warszawa 1995)

Opracował: Janusz Baranowski - Tatar Polski, twórca Solidarności, potomek Powstańców Styczniowych, Legionistów, Generałów, Harcerzy, Szarych Szeregów, Żołnierzy Wyklętych

 

11

Sie

Z KSIĘGI AGADY PDF Drukuj Email
Wpisany przez Cwi Abramowicz, Antwerpia   

Jehojakim i Jechania

Na wieść o wznieceniu powstania przez króla Judy Jehojakima przeciwko Nabuchodonozorowi, królowi Babilonii, ten wyruszył na czele wojsk do Judy z zamiarem zburzenia Jerozolimy.

W drodze do Jerozolimy Nabuchodonozor urządził postój w Dafnej — przedmieściu Antiochii. Wtedy udała się do niego delegacja Sanhedrynu, która nie chciała dopuścić do zagłady stolicy. Postawiła mu pytanie: — Czy już nastał czas zburzenia Jerozolimy?

Więcej…
 

04

Sie

Mały książę i masoni PDF Drukuj Email
Wpisany przez Reb. Janusz Baranowski   

Bożena M. Dołęgowska-Wysocka Loża Prometea na Wschodzie Warszawy, Wolnomularz Polski, nr 35, czerwiec 2002

Dopiero niedawno dowiedziałam się, że wielki pisarz francuski Antoine de Saint-Exupery był naszym bratem, i że pewne słowa z Małego Księcia umieszczone zostały w poczesnym miejscu domu lożowego Wielkiego Wschodu Francji. Postanowiłam raz jeszcze sięgnąć po jedną z moich lektur dzieciństwa i odszukać - jeśli są - idei masońskich na jej kartach.

Więcej…
 

29

Lip

Białe noce PDF Drukuj Email
Wpisany przez Aaron Baranowski, Londyn – Wielka Brytania   

To była wspaniała wycieczka! W tenisówkach i dżinsach, z plecakami na ramionach dotarliśmy aż do Laplandii. Parę dni spędziliśmy w przystani turystycznej w Abisko, blisko Bieguna — daleko od cywilizacji. Stąd już pieszo wędrowaliśmy dalej, po lasach, łąkach i stepach, a potem, przepięknym fiordem dotarliśmy aż do malowniczego miasta Narvik.

Więcej…
 

24

Lip

"Wezwani po imieniu" PDF Drukuj Email
Wpisany przez Aron Kohn, Hajfa – Izrael   

Bartosz Półrolnik, Gazeta Częstochowska, nr 28/29/30, 16.07 – 5.08.2020 r.

Franciszka i Józef Sowowie zamordowani za pomoc okazaną Żydom w czasie okupacji niemieckiej

Wicewojewoda śląski Robert Magdziarz w imieniu własnym i wiceministra rolnictwa i rozwoju wsi, posła Szymona Giżyńskiego podziękował za pamięć i uczczenie bohaterów Ziemi CzęstochowskiejW kościele pw. Jezusa Chrystusa Dobrego Pasterza w Wierzchowisku odbyła się 16 czerwca 2020 roku uroczysta Msza Święta w intencji Franciszki i Józefa Sowów, zamordowanych w 1943 r. wraz z Żydami, którym dali schronienie przed niemieckim okupantem. Po Eucharystii nastąpiło odsłonięcie tablicy upamiętniającej w miejscu ich pochówku.

Więcej…
 

21

Lip

przy okrągłym stoliku PDF Drukuj Email
Wpisany przez Reb. Janusz Baranowski   

bym siadł

przy okrągłym stoliku

na rogu krakowskiego i europejskiej


i popatrzył

w twoje

rozmalowane kolorami wiosny

oczy


i wyczytał zapisany tekst

że tylko ja będę

w dzień w dzień

i w noc w noc


w przytuleniu rozwartym oczekującym

dającym tyle potrzebnego

po dniach jałowych


dającym tyle ciszy

po dniach rozkręcanych

nerwowością chodzenia


i tyle nadziei

że może jeszcze być


z tomiku poezji Marka Brzozowskiego pt. „jakie jest...”

Opracował: Janusz Baranowski - Tatar Polski, twórca Solidarności, potomek Powstańców Styczniowych, Legionistów, Generałów, Harcerzy, Szarych Szeregów, Żołnierzy Wyklętych

 

17

Lip

Radio z Wilna PDF Drukuj Email
Wpisany przez Leon Baranowski, Buenos Aires, Argentyna   

Sławomir Koper, Tomasz Stańczyk, DoRzeczy, nr 24, 8-14.06.2020 r.

Wizytówką przedwojennej Wileńszczyzny były len i raki. Region jednak chlubił się przede wszystkim wileńską firmą Elektrit, produkującą radioodbiorniki na cały świat Wileńszczyzna była województwem praktycznie bez przemysłu, znajdowała się na 14 miejscu wśród 16 województw pod względem liczby zakładów przemysłowych. Z pracy na roli utrzymywało się trzy czwarte mieszkańców. Gleby nie były jednak urodzajne, do tego dochodziła niska kultura rolna, co powodowało słabe plony. Wileńszczyzna wyróżniała się w rolnictwie jedynie pierwszym miejscem w uprawie grochu i lnu. Faktycznie, znajdowały się tam największe w Polsce obszary uprawy lnu. Były jednak problemy, by z uprawy i przetwórstwa tego „białego węgla Wileńszczyzny" osiągać zyski. Len bowiem nie stał się powszechnie używaną tkaniną ubraniową, zamiast importowanego surowca (bawełny, wełny).

Więcej…
 

14

Lip

Nieliteracka rzeczywistość pisarza w Izraelu PDF Drukuj Email
Wpisany przez Aaron Baranowski, Londyn – Wielka Brytania   

Esej ten został napisany w 1975 roku, po wojnie Jom Kipur, powstał więc w konkretnym politycznym kontekście. I chociaż, kontekst ten dawno już należy do historii, nie należą do niej rozterki, gniew i ból, które zawsze towarzyszą pisarzowi uczciwie traktującemu swoje powołanie.

Mniam Akavia

Nieliteracka rzeczywistość pisarza w Izraelu stała się prawdziwsza, ważniejsza i bardziej znacząca niż jego rzeczywistość literacka. Spotykamy go na uroczystościach, na akademiach i demonstracjach, podpisującego protesty, przemawiającego do tłumu, piszącego artykuły do gazet, wykładającego w wojsku i w szkołach.

Więcej…
 

07

Lip

Słownik pojęć wolnomularskich PDF Drukuj Email
Wpisany przez Reb. Janusz Baranowski   

Wolnomularz Polski, nr 37, styczeń-marzec 2003

„Deszcz pada” — hasło ostrzegające wolnomularzy, że w ich gronie znajduje się profan (światowy), przy którym nie należy mówić o sprawach zakonu; wyrażenie: „deszcz pada na świątynię'’ oznacza, że „świątynia nie jest zamknięta'' bądź „opatrzona”, czyli może być narażona na niedyskrecję światowych

Więcej…
 

03

Lip

Polacy - ofiary niemieckich obozów koncentracyjnych PDF Drukuj Email
Wpisany przez Reb. Janusz Baranowski   

Dodatek specjalny, DoRzeczy, nr 24, 8-14.06.2020 r.

Rozrachunek z sumieniem ludzkości

Jest kilka słów, którymi można opisać bezmiar okrucieństwa i zbrodni niemieckiego okupanta w czasie drugiej wojny światowej. Auschwitz otwiera tę listę. Przed 80 laty -14 czerwca 1940 r. - do powstałego w Oświęcimiu - na polskich ziemiach wcielonych do III Rzeszy - niemieckiego obozu koncentracyjnego przywieziono pierwszy transport 728 więźniów politycznych z Tarnowa. Tego dnia obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady.

Więcej…
 
<< Początek < Poprzednia 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Następna > Ostatnie >>

JPAGE_CURRENT_OF_TOTAL